วิกฤตค่าครองชีพและราคาที่อยู่อาศัยที่พุ่งสูง จุดกระแสประท้วงลุกลามหลายประเทศในยุโรป ฝรั่งเศสมีผู้ชุมนุมกว่า 5.5 แสนคน ขณะที่เศรษฐกิจเติบโตช้าและหนี้สาธารณะสูง กำลังบีบให้รัฐบาลต้องเลือกระหว่างเพิ่มมาตรการช่วยเหลือประชาชนกับควบคุมการขาดดุลงบประมาณ
ยุโรปกำลังเผชิญแรงกดดันทางเศรษฐกิจและสังคมครั้งใหญ่ หลังประชาชนหลายแสนคนออกมาประท้วงในฝรั่งเศส อิตาลี สเปน โปรตุเกส และแอลเบเนีย จากความไม่พอใจต่อค่าครองชีพที่เพิ่มสูงขึ้น ราคาที่อยู่อาศัยที่เข้าถึงได้ยาก รวมถึงคุณภาพบริการสาธารณะที่ลดลง
รายงานของ CNBC เมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2569 ระบุว่า แม้การประท้วงในแต่ละประเทศจะมีชนวนเหตุแตกต่างกัน แต่ปัญหาร่วมกันคือประชาชนรู้สึกว่าคุณภาพชีวิตไม่ได้ดีขึ้นตามที่คาดหวัง ขณะที่ต้นทุนด้านพลังงาน ที่อยู่อาศัย และค่าใช้จ่ายจำเป็นยังคงกดดันรายได้ครัวเรือน
สถานการณ์รุนแรงที่สุดเกิดขึ้นในฝรั่งเศส โดยการชุมนุมเมื่อวันที่ 17 ตุลาคม มีผู้เข้าร่วมประมาณ 550,000 คนทั่วประเทศ แม้ผู้ประท้วงส่วนใหญ่ชุมนุมอย่างสงบ แต่บางพื้นที่เกิดเหตุจลาจล การปล้นสะดมร้านค้า การวางเพลิง และการปะทะกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ
ค่าครองชีพสูง จุดร่วมการประท้วงทั่วยุโรป
ปัจจัยสำคัญที่กระตุ้นความไม่พอใจของประชาชนคือค่าครองชีพที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะราคาพลังงานและเชื้อเพลิงที่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งในตะวันออกกลางและสงครามรัสเซีย-ยูเครน
อย่างไรก็ตาม แอนดรูว์ เคนนิงแฮม หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ยุโรปของ Capital Economics มองว่าค่าพลังงานไม่ใช่สาเหตุเดียวของความไม่สงบ เพราะปัญหาสำคัญกว่านั้นคือเศรษฐกิจยุโรปขยายตัวช้า ทำให้รัฐบาลไม่สามารถสร้างความหวังให้ประชาชนว่าจะมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้
ในฝรั่งเศส การประท้วงเริ่มต้นจากกลุ่มนักเรียนที่ไม่พอใจสภาพโรงเรียน อาคารเรียนที่ทรุดโทรม และการขาดแคลนครู ก่อนขยายตัวเป็นการเรียกร้องเกี่ยวกับค่าครองชีพและคุณภาพบริการสาธารณะ
ส่วนสเปนและโปรตุเกสเผชิญปัญหาราคาที่อยู่อาศัยและค่าเช่าที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จนประชาชนจำนวนมากไม่สามารถเข้าถึงที่อยู่อาศัยในราคาที่เหมาะสม
ขณะที่อิตาลีมีการประท้วงต่อต้านค่าครองชีพในเมืองมิลาน ซึ่งบางส่วนลุกลามเป็นความรุนแรง ส่วนแอลเบเนียเผชิญการชุมนุมจากปัญหาคุณภาพการศึกษา ค่าเล่าเรียน และความไม่พอใจต่อรัฐบาล
ฝรั่งเศสเงินเฟ้อ 3.1% ราคาพลังงานพุ่งกว่า 21%
ข้อมูลสำนักงานสถิติแห่งชาติฝรั่งเศส (Insee) ระบุว่า อัตราเงินเฟ้อเดือนกันยายน 2569 เพิ่มขึ้นเป็น 3.1% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน เร่งตัวจาก 2.4% ในเดือนสิงหาคม โดยราคาพลังงานเพิ่มขึ้นถึง 21.3%
ขณะเดียวกัน อัตราการว่างงานในไตรมาส 2 ปี 2569 เพิ่มขึ้นแตะ 8.3% คิดเป็นผู้ว่างงานประมาณ 2.7 ล้านคน ส่วนอัตราการว่างงานในกลุ่มคนหนุ่มสาวอายุ 15-24 ปี อยู่ที่ 21.6%
ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนแรงกดดันที่เกิดขึ้นพร้อมกัน ทั้งราคาสินค้าและบริการที่เพิ่มสูงขึ้น ขณะที่โอกาสในการทำงานและรายได้ของประชาชนยังมีข้อจำกัด
นอกจากนี้ ยังมีการประเมินว่ากำลังซื้อเฉลี่ยของประชาชนฝรั่งเศสในปี 2569 อาจลดลง 0.7% ส่งผลให้หลายครัวเรือนต้องลดรายจ่ายหรือปรับเปลี่ยนรูปแบบการใช้ชีวิต
วิกฤตที่อยู่อาศัยซ้ำเติมปัญหา โปรตุเกสราคาบ้านพุ่ง 16.5%
ปัญหาค่าที่อยู่อาศัยกลายเป็นอีกชนวนสำคัญของการประท้วง โดยข้อมูล Eurostat ระบุว่า ราคาบ้านในโปรตุเกสไตรมาส 2 ปี 2569 เพิ่มขึ้น 16.5% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า ซึ่งเป็นอัตราการเพิ่มขึ้นสูงที่สุดในสหภาพยุโรป
ราคาที่อยู่อาศัยที่เพิ่มขึ้นเร็วกว่ารายได้ทำให้ประชาชน โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ เผชิญอุปสรรคในการซื้อหรือเช่าบ้าน
โจอาคิม มิรันดา ซาร์เมนโต รัฐมนตรีคลังโปรตุเกส ระบุว่า รัฐบาลกำลังพยายามเพิ่มจำนวนที่อยู่อาศัยเพื่อบรรเทาปัญหาราคาซื้อและค่าเช่า แต่ยอมรับว่าเศรษฐกิจยุโรปยังเผชิญความท้าทายด้านผลิตภาพและความสามารถในการแข่งขัน
หากเศรษฐกิจไม่สามารถเติบโตได้มากเพียงพอ ก็จะเป็นเรื่องยากที่จะเพิ่มค่าจ้าง รวมถึงจัดสรรงบประมาณเพื่อพัฒนาบริการสาธารณะและระบบสวัสดิการให้ดีขึ้น
หนี้สาธารณะสูง บีบรัฐบาลฝรั่งเศสลดรายจ่าย
ปัญหาที่ทำให้สถานการณ์ซับซ้อนยิ่งขึ้นคือฐานะการคลังของหลายประเทศในยุโรป โดยเฉพาะฝรั่งเศส ซึ่งมีภาระหนี้สาธารณะอยู่ในระดับสูง และกำลังเผชิญแรงกดดันให้ลดการขาดดุลงบประมาณ
รัฐบาลฝรั่งเศสภายใต้การนำของนายกรัฐมนตรีเซบาสเตียง เลอกอร์นู เสนอร่างงบประมาณปี 2570 เพื่อควบคุมการขาดดุล หลังคาดว่าการขาดดุลงบประมาณปี 2569 จะอยู่ที่ประมาณ 5.4% ของ GDP
มาตรการที่เสนอรวมถึงการจำกัดรายจ่ายภาครัฐและการควบคุมค่าใช้จ่ายบางประเภท ซึ่งยิ่งสร้างความไม่พอใจในช่วงที่ประชาชนกำลังเผชิญแรงกดดันจากค่าครองชีพสูง
ชารอน เบลล์ นักกลยุทธ์หุ้นยุโรปอาวุโสของ Goldman Sachs มองว่า การลดการขาดดุลงบประมาณเป็นเรื่องยาก หากรัฐบาลไม่เลือกใช้มาตรการที่ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจ ไม่ว่าจะเป็นการลดรายจ่ายหรือเพิ่มภาษี
สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนข้อจำกัดของรัฐบาลที่ต้องรักษาสมดุลระหว่างความเชื่อมั่นของนักลงทุนกับความต้องการของประชาชน
ตลาดพันธบัตรฝรั่งเศสเริ่มสะท้อนความกังวล
ความไม่สงบทางสังคมยังเพิ่มแรงกดดันต่อตลาดการเงิน โดยอัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลฝรั่งเศสปรับตัวสูงขึ้น ขณะที่เงินยูโรอ่อนค่าลง หลังนักลงทุนกังวลต่อภาระหนี้และแนวทางจัดทำงบประมาณของรัฐบาล
การปรับขึ้นของอัตราผลตอบแทนพันธบัตรสะท้อนว่านักลงทุนต้องการผลตอบแทนเพิ่มขึ้นเพื่อชดเชยความเสี่ยง ซึ่งอาจส่งผลให้ต้นทุนการกู้ยืมของรัฐบาลสูงขึ้นตามไปด้วย
ความเสี่ยงทางการคลังยังเกิดขึ้นก่อนการเลือกตั้งประธานาธิบดีฝรั่งเศสในปี 2570 ทำให้รัฐบาลต้องเผชิญทั้งแรงกดดันจากตลาดการเงินและความไม่พอใจของประชาชนในเวลาเดียวกัน
จับตาผลกระทบเศรษฐกิจยุโรปและไทย
การประท้วงที่ขยายตัวในหลายประเทศสะท้อนความท้าทายของเศรษฐกิจยุโรปที่ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงปัญหาเงินเฟ้อ แต่ยังรวมถึงการเติบโตทางเศรษฐกิจที่ช้า ภาระหนี้สาธารณะ และข้อจำกัดในการใช้นโยบายการคลัง
หากสถานการณ์ยืดเยื้อ อาจกดดันความเชื่อมั่นภาคธุรกิจ การบริโภค และการลงทุนในยุโรป รวมถึงเพิ่มความผันผวนให้ตลาดพันธบัตรและค่าเงินยูโร
สำหรับประเทศไทย ผลกระทบที่ต้องจับตาคือความเชื่อมั่นและกำลังซื้อของผู้บริโภคยุโรป ซึ่งอาจส่งผลต่อการส่งออกสินค้าไทยและการท่องเที่ยวในระยะต่อไป
ขณะเดียวกัน ความไม่แน่นอนของตลาดการเงินยุโรปอาจส่งผ่านมายังทิศทางเงินทุนเคลื่อนย้ายและค่าเงินบาท หากนักลงทุนทั่วโลกปรับลดการถือครองสินทรัพย์เสี่ยง
โจทย์สำคัญของรัฐบาลยุโรปจากนี้จึงไม่ใช่เพียงการควบคุมเหตุประท้วง แต่รวมถึงการฟื้นความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจ เพิ่มผลิตภาพ และสร้างสมดุลระหว่างการดูแลค่าครองชีพประชาชนกับการรักษาวินัยการคลัง
ที่มา: CNBC, Reuters, Insee และ Eurostat

