ราคาข้าวส่งออกไทยปรับตัวขึ้นแตะ 499 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน สูงสุดในรอบเกือบ 2 ปี หลังปรากฏการณ์เอลนีโญส่งผลกระทบต่อการเพาะปลูกในเอเชีย ขณะที่สหรัฐฯ คาดผลผลิตข้าวโลกอาจลดลงเป็นครั้งแรกในรอบกว่า 10 ปี สร้างความกังวลต่อแนวโน้มราคาอาหารและเงินเฟ้อทั่วโลก
สำนักข่าว Bloomberg รายงานเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 ว่า ราคาข้าวอ้างอิงในตลาดเอเชียปรับตัวขึ้นสู่ระดับสูงสุดในรอบเกือบ 2 ปี โดยราคาข้าวขาวไทย 5% ซึ่งเป็นหนึ่งในราคาอ้างอิงสำคัญของตลาดโลก เพิ่มขึ้นแตะ 499 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน สูงสุดนับตั้งแต่เดือนธันวาคม 2567 ตามข้อมูลของสมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย
ปัจจัยสำคัญมาจากปรากฏการณ์เอลนีโญ (El Niño) ที่ทำให้หลายพื้นที่เพาะปลูกในเอเชียเผชิญสภาพอากาศแห้งแล้งกว่าปกติ โดยเฉพาะอินเดีย ซึ่งเป็นผู้ส่งออกข้าวรายใหญ่ที่สุดของโลก ส่งผลให้ตลาดเริ่มกังวลเกี่ยวกับปริมาณผลผลิตข้าวในฤดูกาลเพาะปลูกปัจจุบัน
USDA คาดผลผลิตข้าวโลกอาจลดลงครั้งแรกในรอบกว่า 10 ปี
กระทรวงเกษตรสหรัฐฯ (USDA) คาดการณ์ว่า ผลผลิตข้าวโลกในฤดูกาลนี้มีแนวโน้มลดลงเป็นครั้งแรกในรอบกว่า 10 ปี เนื่องจากสภาพอากาศแห้งแล้งส่งผลกระทบต่อประเทศผู้ผลิตสำคัญในเอเชีย ซึ่งเป็นภูมิภาคที่ผลิตข้าวมากกว่าครึ่งหนึ่งของโลก
ความกังวลด้านอุปทานส่งผลให้ราคาสัญญาซื้อขายล่วงหน้าข้าวเปลือกในตลาดชิคาโกปรับตัวเพิ่มขึ้นมากกว่า 80% นับตั้งแต่ต้นปี 2569 สวนทางกับราคาธัญพืชสำคัญบางประเภท เช่น ข้าวโพดและข้าวสาลี ที่ปรับตัวลดลงในช่วงเวลาเดียวกัน
องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) ยังประเมินว่า ผลผลิตข้าวโลกในฤดูกาล 2569/2570 มีแนวโน้มปรับตัวลดลงเช่นกัน เพิ่มความเสี่ยงที่ราคาข้าวในตลาดโลกจะทรงตัวในระดับสูง หากสภาพอากาศยังไม่เอื้ออำนวยต่อการเพาะปลูก
ไทยเสี่ยงผลผลิตข้าวนาปรังลดลงจากภัยแล้ง
สำหรับประเทศไทย สำนักงานบริการการเกษตรต่างประเทศของกระทรวงเกษตรสหรัฐฯ (USDA Foreign Agricultural Service) ประเมินว่า ความเสี่ยงสำคัญอยู่ที่ผลผลิตข้าวนาปรัง ซึ่งต้องพึ่งพาน้ำจากระบบชลประทานเป็นหลัก
หากสภาพอากาศแห้งแล้งต่อเนื่อง อาจส่งผลให้ปริมาณน้ำสำหรับการเพาะปลูกลดลง กระทบต้นทุนการผลิตและปริมาณผลผลิตข้าวในฤดูกาลถัดไป
แม้ราคาข้าวส่งออกที่ปรับสูงขึ้นอาจเป็นปัจจัยบวกต่อรายได้จากการส่งออก แต่เกษตรกรไทยอาจไม่ได้รับประโยชน์ในสัดส่วนเดียวกัน เนื่องจากราคาข้าวเปลือกภายในประเทศยังขึ้นอยู่กับปริมาณผลผลิต คุณภาพข้าว ต้นทุนการผลิต และกลไกการรับซื้อ
ราคาข้าวไทยสูงกว่าคู่แข่ง เสี่ยงกระทบคำสั่งซื้อส่งออก
ข้อมูลจากสมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย ณ วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่า ราคาข้าวขาว 5% ของไทยอยู่ที่ 499 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ขณะที่ราคาข้าวประเภทเดียวกันจากเวียดนามอยู่ที่ 435–439 ดอลลาร์ อินเดียอยู่ที่ 390–394 ดอลลาร์ และปากีสถานอยู่ที่ 411–415 ดอลลาร์ต่อตัน
ส่วนต่างราคาดังกล่าวสะท้อนความท้าทายด้านการแข่งขันของผู้ส่งออกไทย โดยเฉพาะตลาดที่ให้ความสำคัญกับราคาเป็นหลัก เนื่องจากผู้นำเข้าสามารถเลือกซื้อข้าวจากประเทศคู่แข่งในราคาที่ต่ำกว่าได้
ก่อนหน้านี้ กรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า การส่งออกข้าวไทยในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 มีปริมาณรวม 4.99 ล้านตัน ลดลง 19.26% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน ขณะที่มูลค่าการส่งออกอยู่ที่ประมาณ 2,962.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ลดลง 16.84%
ปัจจัยกดดันสำคัญมาจากการแข่งขันด้านราคากับอินเดียและเวียดนาม ค่าเงินบาทที่แข็งค่า ต้นทุนการขนส่ง รวมถึงความต้องการนำเข้าที่ชะลอตัวในบางตลาด
สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนว่า แม้ราคาข้าวส่งออกไทยปรับตัวสูงขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่ารายได้จากการส่งออกโดยรวมจะเพิ่มขึ้นเสมอไป หากปริมาณคำสั่งซื้อจากต่างประเทศลดลง
จับตาราคาข้าวดันเงินเฟ้ออาหารเอเชีย
ราคาข้าวที่เพิ่มขึ้นยังสร้างแรงกดดันต่อค่าครองชีพในประเทศผู้นำเข้า โดยเฉพาะฟิลิปปินส์ ซึ่งเป็นหนึ่งในตลาดนำเข้าข้าวสำคัญของโลก
ข้อมูลรัฐบาลฟิลิปปินส์ระบุว่า ราคาข้าวภายในประเทศเดือนตุลาคมปรับตัวเพิ่มขึ้น 21% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน สะท้อนผลกระทบจากราคาสินค้าอาหารที่ปรับตัวสูงขึ้น
สำหรับประเทศไทย ประเด็นที่ต้องติดตามในระยะต่อไป ได้แก่ แนวโน้มผลผลิตข้าวนาปรังภายใต้ภาวะเอลนีโญ ความสามารถในการแข่งขันด้านราคากับประเทศผู้ส่งออกรายอื่น และการส่งผ่านราคาข้าวส่งออกที่สูงขึ้นไปยังราคาข้าวเปลือกที่เกษตรกรได้รับ
หากภาวะภัยแล้งยังดำเนินต่อเนื่อง อาจทำให้ตลาดข้าวโลกเผชิญความตึงตัวด้านอุปทานมากขึ้น ขณะที่ไทยต้องรักษาสมดุลระหว่างโอกาสจากราคาข้าวที่สูงขึ้นกับความสามารถในการแข่งขันในตลาดส่งออก

